Mandolin — Kelimelerin Oyunu
Sanat, çocuk ve aile dergisi • Sayı 3
Kelimelerin Oyunu
OKU • HAYAL ET • CANLANDIR
01İçindekiler
Yeni keşfine hangi sayfadan başlamak istersin?
- Kapak01
- Birlikte yeni bir keşif03
- Çizgi Filmler Ve Çocuk04
- Çizgi Filmler Ve Çocuk • Devam05
- Dijital Oyunlar Ve Bağımlılık06
- Tekerlemelerimizin Önemi07
- Yaşlı Bireylerin Çocuğa Etkisi08
- Çocuk Kitaplarının Dile Katkısı09
- Medya Çağında Çocuk Kültürü: Şiddet Ve Tüketim Kültürü10
- Dede Korkut’ta Çocuk Eğitimi11
- Dede Korkut’ta Çocuk Eğitimi • Devam12
- Çocuğun Gelişimi Ve Eğitiminde Babanın Yeri13
- Çocuğun Gelişimi Ve Eğitiminde Babanın Yeri • Devam14
- ‘ Bir İstifa’ Hikayesinde Çocuk Karakterlerin Çevre İzlenimi15
- ‘ Bir İstifa’ Hikayesinde Çocuk Karakterlerin Çevre İzlenimi • Devam16
- Mini Mini Birler17
- Mini Mini Birler • Sıra sende18
- Herkes Bir İş Yapar19
- Herkes Bir İş Yapar • Sıra sende20
- Karga ile Tilki21
- Hikâyenin devamı sende22
- Helva23
- Hikâyenin devamı sende24
- Kendi küçük sahnen25
- Filmden aklında kalanlar26
- Filmden aklında kalanlar • Devam27
- Bu sayının hatırası28
- Bir sonraki hayale29
- Yeni hayallerde buluşalım30
Birlikte yeni bir keşif
Bizim dergimizin gayesi okuduklarımızı doğaçlama yaparak, canlandırarak gerekirse veya siz okuyucularımızın isteğine bağlı dekor kullanarak çocuklarımız zihninde kalıcı hale getirmek ve çocuklara estetik seviye kazandırmak…
Birçok dergiden farkımız dergiye yazıp okunsun değil dergide okuduklarımızı doğaçlama yaparak canlandırarak bunu yaparken videoya kaydedip bizim web sayfamıza göndermeniz.
Çizgi Filmler Ve Çocuk
Bugün çocuk eğitiminde okul öncesi ve okul döneminde eğitim araçları içerisinde yer alan çizgi filmler; televizyon, telefon ve bilgisayar gibi kitle iletişim araçlarıyla çocuklar tarafından izlenmektedir.
Her çizgi film kendi ürettiği kültürün değerlerini, kendi yapımcısının ideolojisini taşır. Kim tarafından hangi ideolojiye hizmet maksatlı yapıldığı bilinmeyen ürünler hiçbir incelemeye ya da bilimsel değerlendirilmeye tabi tutulmadan alınıp geleceğin emanetçisi olan çocukların körpe zihinlerine enjekte edilmemelidir.
Çocukları televizyon yayınlarının zararlı etkilerinden korumak için ebeveynlere, eğitimcilere, medya kuruluşlarına ve devlete düşen görevler vardır. Anne, babalar televizyon programlarında, çizgi filmlerde ve reklamlarda yer alan bilgileri, mesajları nasıl değerlendirebileceklerini çocuklara öğretebilirler.
Asıl problem teknolojinin varlığı değil elde edilen teknolojik imkânların nasıl, ne ölçüde ve ne amaçla kullanılması gerektiğinin bilinmemesinden kaynaklanmaktadır. Televizyonlardaki çizgi filmlerin izlenme süresi, izlenecek çizgi filmin niteliği ve çeşidi çocuğa ve yaşa uygun olarak ayarlanmalıdır.
04Çizgi Filmler Ve Çocuk • Devam
Bu çizgi filmlerde ticari kaygıdan ziyâde milli, kültürel ve ahlâki düşünceler olmalıdır. Özellikle başka kültürlere ait yabancı yapımların dilimize ve kültürümüze uymadığı ve etik olmayan mesajlar içerdiği için bu çizgi filmlere karşı önlem alınmalıdır.
KAYNAKÇA: Yrd. Doç. Gonca YAYAN-Rüveyda GÜMÜŞSOY-Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Resim-İş Öğretmenliği Bölümü- ÇİZGİ FİLMLER VE ÇOCUK
05Dijital Oyunlar Ve Bağımlılık
Canlı oynanan oyunlar ile dijital oynanan oyunlar arasında bir fark olup olmadığının belirlenmesine ilişkin olan bulgular incelendiğinde, dijital oyunlarla canlı oynanan oyunlar arasındaki en büyük farkın sosyalleşme açısından olduğu görülmektedir.
Dijital oyunlara çok fazla zaman ayırmak gelecekteki akademik başarıyı olumsuz etkileyecektir. Süre kısıtlaması yapıldığında ve çocuğa doğru içerikler sunulduğunda bu durum olumluya dönecektir. Çocuk verilen komutları takip etmede, problem çözmede ve mantık yürütmede, el-göz koordinasyonu ve motor yeteneklerin gelişmesi gibi durumlarda başarılı olmaktadır.
Ailelere yönelik öneriler:
• Aileler dijital oyunlar konusunda yasak koymak yerine bilinçli kullanımı sağlamalı ve sınır koymaları gerekmektedir.
• İlkokul çağından itibaren çocuklar yeteneklerine ve ilgi alanlarına göre sanat ve spora yönlendirilmelidir.
KAYNAKÇA:MERVE KAYA- İLKOKUL ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL OYUNLARA YÖNELİK ALGILARININ İNCELENMESİ
06Tekerlemelerimizin Önemi
Çocuğun doğumundan itibaren ninnilerden sonra ilk karşılaştığı kendi kültürüne ait müzikal ögeler, tekerlemelerdir. Tekerlemeler, yapısal ve oluşumsal özellikleri gereği birçok kültürel değeri ve özelliği bünyesinde barındırmaktadır. Bireylerin kişilik yapısının temel taşlarından birini de yaşadığı toplumun kültürel değerleri oluşturur. Tekerlemelerde bu kültürel değerlerdendir.
Kendi kültürünü tanıyıp, özümseyen çocuk, küreselleşen dünya içindeki yerini ve konumunu daha iyi değerlendirecek sağlıklı bir kişilik geliştirebilecektir. Böylece milli bir kimlik kazanacaktır. Tekerlemeler de milli kimlik kazandırmada anaöğelerimizdendir.
Tekerlemeler ile çocuk dil çabukluğu kazanacaktır. Müzikal deneyimler kazanacaktır. Arkadaşlarıyla tekerlemeler yaparak sosyal ortama girecektir.
KAYNAKÇA: Dolunay Akgül BARIŞ- Ahmet Serkan ECE- Kültürel Değerlerin Aktarılmasında Çocuk Tekerlemeleri “Tekerlemelerimizi Biliyor muyuz?”
07Yaşlı Bireylerin Çocuğa Etkisi
Araştırma sonuçları yaşlı ve çocuk etkileşiminin artırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bunun için yaşlıların ve çocukların bir arada bulunabileceği ortamlar önemlidir. Aile üyeleri yaşlıların ve çocukların birlikte daha çok zaman geçirecek şekilde birbirine zaman ayırmalıdır. Yerel yönetimler, yaşlıların ve çocukların birlikte zaman geçirebileceği faaliyetleri düzenlemeli, yaşlı ve çocuğu bir araya getirebilmelidir, böylece olumlu etkileşim gerçekleşebilir.
Yaşlı bireylerle iletişim kurmak ve sürdürmek oldukça önemlidir. Bilim insanları aynı evde yaşayan yaşlı ve torun/çocuğun ilişkisini inceledikleri çalışmada duygusal olarak yakın ilişki içinde olanın çocuğun yaşamı üzerinde çok büyük etkisi olduğunu ifa etmiştir.
Yaşlılar toplumun yapısı içinde ailenin vazgeçilmez bir unsurudur ve çocuk/torun yetiştirilmesinde ve eğitiminde oldukça etkili bir yere sahiptir.
KAYNAKÇA: YAŞLI BİREYLERİN YAŞLI VE ÇOCUK ETKİLEŞİMİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ -Fatma ARPACI, Fatma Tezel ŞAHİN
08Çocuk Kitaplarının Dile Katkısı
Ailede başlayan ve yaşam boyu sürecek olan dil öğrenimi; yaşamın içinde konuşulan, soluyan, nabzı atan, güncel, canlı, çok renkli, zengin bir dilin uygulama alanı bulduğu roman, öykü ve şiirlerle sağlanabilir.
Çocuğa dilsel eğitimle dil disiplini veren kitaplar, çocuğun sözcük dağarcığını geliştirir.
Çocuğa zengin içerikli bir dil dağarcığı sunan yazar, okuyucuyu yaşama ve topluma bağlar.
Çocuğun yaşam boyu başarılı ve mutlu olmasının altın anahtarı, zengin bir dil dağarcığıdır.
Çocuk kitapları; çocukta düzgün tümce kurma, düşünme eğitimi, düşünceyi üretme, değişik insan tiplerini, davranışlarını, düşüncelerini tanıma, yaşanmış ya da yaşanma olasılığı bulunan sorunları çözme gibi çok yönlü kazanımlar oluşturur.
Okuduğu kitaplar aracılığıyla yaşamı zihin süzgecinden geçirme eğitimini alan çocuk, kendine özgü görüş ve yorumlar üretebilir.
KAYNAKÇA: Gülten Dayıoğlu-1. Ulusal Çocuk Kitapları Sempozyumu-ÇOCUK KİTAPLARININ DİLE KATKISI
09Medya Çağında Çocuk Kültürü: Şiddet Ve Tüketim Kültürü
Medya çocuk kültürünü şekillendiren, çocukların duygu ve düşüncelerinin şekillenmesinde rol oynayan önemli toplumsal güçlerden biri olarak ön plana çıkmaktadır.
Modern toplumda küreselleşme tüketici olarak çocuk imgesini ortaya çıkarmıştır. Televizyon ve internet içerikleri çocukları tüketim konusunda eğiterek, yönlendirerek, onların sürekli ve daha çok satın almaları, iyi bir tüketici olmaları konusunda eğitmektedir.
Çocuk kültürü, tüketim kültürünün parçası olarak inşa edilmekte, giyimden kitaplara, oyuncaklardan oyun mekânlarına kadar her şey endüstriyel sistem tarafından üretilmektedir.
Medya çağında üretilen çocuk kültüründe tüketim önemli bir yer kaplarken, çocuk kültüründe yer kaplayan diğer önemli bir konu da şiddettir.
Şiddet içeriği izleyicide saldırgan davranışları, şiddete karşı duyarsızlaşmayı, kötü ve korkulu bir dünyada yaşama algısını yaratması açısından eleştirilmektedir. Çocuklar çizgi filmler ve dizi filmlerde yer alan şiddet uygulayan kahramanları benimseyerek model alırlar, taklit ederler.
KAYNAKÇA: Mehmet Tahir Karaboğa-Mersin Üniversitesi, Türkiye-Medya Çağında Çocuk ve Çocuk Kültürü: Şiddet ve Tüketim Kültürünün Yansımaları
10Dede Korkut’ta Çocuk Eğitimi
Dede Korkut’ta çocuk eğitimine dair bir mukaddime
“Kız anadan görmeyince öğüt almaz, oğul atadan görmeyince sofra çekmez. Oğul babanın yerine yetişendir, iki gözünün biridir. Devletli oğul olsa ocağının korudur. Oğul da neylesin baba ölüp mal kalmasa. Baba malından ne fayda başta devlet olmasa. Allah devletsiz şerrinden saklasın hanım sizi.’’
‘Doğruluk, cömertlik, zayıfa yardım etmek, ün kazanmak, iyi ve dürüst olmak, sevgiye, dostluğa, arkadaşlığa önem vermek Türklerin hayat felsefeleri adına ruh dünyalarında teşekkül etmiş manevi değerlerdir. Bu konularda da bariz bir şekilde görüldüğü üzere fertler arasında sevgi ve saygıya dayalı kuvvetli bir bağ gözlenmektedir.’
Yukarıda bahsedilen bu davranış kalıplarının en belirgin örnekleri Dede Korkut Kitabı’nda görülmektedir. Dede Korkut Kitabı’nın en önemli özelliklerinden biri de “model gösterme” veya “model oluşturma” yoluyla ideal olanı, güzel olanı ve doğruyu göstermesidir.
11Dede Korkut’ta Çocuk Eğitimi • Devam
KAYNAKÇA: Bülent ARI-Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü-DEDE KORKUT KİTABINA EĞİTİM VE ÇOCUK EĞİTİMİ AÇISINDAN BİR BAKIŞ
12Çocuğun Gelişimi Ve Eğitiminde Babanın Yeri
Çocuk gelişimi ve eğitiminde anne ve babalar doğrudan ya da dolaylı olarak; farklı ancak birbirini tamamlayan etki gücüne sahiptirler. Eşlerin aralarındaki ilişkinin niteliği anne ve çocuk arasındaki ilişkinin de niteliğini belirlemektedir. Babanın anneyi desteklemesi, annenin çocuğu ile ilişkisini etkilemektedir.
Babanın çocuğun gelişimi ve eğitimindeki etkisi dikkate alındığında günümüzün değişen sosyal ve kültürel şartlarında babaların çocukları için sadece finansal destek sağlamak değil; aynı zamanda sıcak ve destekleyici ilişkiler kurma gibi bir sorumluluğunun da olduğu ortaya çıkmaktadır. Nitekim yaşadığımız yüzyılda babaların rolleri, çocuklarının hayatlarında ekonomik destek sağlamanın yanı sıra, iyi bir arkadaş olma, koruyucu, disiplini sağlama, annelere duygusal destek sağlama ve ev işlerinde sorumluluk alma, gibi konularda farklılaştığı görülmektedir. (KAYNAKÇA: Brown, B. V. Michelsen, E. Halle, T. and Moore, K.A. (2001) Fathers’ Activites Whith Their Kids. ED 454 954. Herzog, J. (2007) The Father’s Role. (Birth to Two).
13Çocuğun Gelişimi Ve Eğitiminde Babanın Yeri • Devam
Babanın eşi ile olan ilişkisi baba-çocuk ilişkisini etkilemektedir. Çözümlenememiş ailevi problemler babalarla çocuklar arasındaki bağı zayıflatan faktörlerden birisidir. Babanın aile bağı ne kadar güçlü ise; çocukları ile olan bağları da o denli güçlü olabilmektedir. Bu bağlamda, aile eğitim programlarında ilk adımda babaların aile bağlarını güçlendirme ve babalık rolünün ne olduğunu kavramalarına yardımcı olacak eğitim programlarının verilmesi gerekmektedir.( KAYNAKÇA: Seward, R. R. ve Yeats, D.E. (1997) Fathers Caring for Children:Research and Rersources.)
KAYNAKÇA: Fatma TEZEL ŞAHİN- Yrd.Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı, Saide ÖZBEY- Bilim Uzmanı, Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı Doktora Öğrencisi- AİLE EĞİTİM PROGRAMLARINA BABA KATILIMININ ÖNEM
14‘ Bir İstifa’ Hikayesinde Çocuk Karakterlerin Çevre İzlenimi
Hikaye bir genç öğretmenin çocuklardan hayat hikayelerini anlatmasını ister. Çocuklarda gözlemlediklerini anlatırlar:
Bir öğrenci, en mesut gününün babasını hapse götürdükleri gün olduğunu söyler. Çocuğun babası fakir bir arabacıdır. Eline geçen parayla içki içer, karısını ve çocuklarını döver. Çocuk, babası on gün hapisteyken kendisinin, kız kardeşinin ve annesinin gönül rahatlığıyla uyuduklarını anlatır.
Bir başka öğrenci, anne ve babasının ayrıldığı günün en iyi günü olduğunu belirtir. Karı koca çok mutlu olmalarına rağmen işten çıkarılan adam, karısına paşa babasından maaş bağlanabilmesi için bu çözümü bulmuştur. Çocuk babasının bu yaptığını tasvip etmemektedir.
Bir başka öğrenci, en mesut gününün çok acı çekmesine rağmen yani hastayken hastanede temiz bir yatakta yattığını, çorba içtiğini , evde et yiyemezken hastanede yediğini, süt ile beslenebildiğini söyler. Evde olmayan şeylerin hastanede olduğunu anlatır.
Bunları duyan genç öğretmen, çocukların dile getirdiği fakirlik ve çaresizlik manzaraları karşısında
15‘ Bir İstifa’ Hikayesinde Çocuk Karakterlerin Çevre İzlenimi • Devam
“Öğretmenlik için lâzım gelen metaneti ve kalp katılığını taşımadığı” gerekçesiyle görevinden istifa eder.
Reşat Nuri Güntekin bu hikayesinde çocuğu ailenin şekillendirdiğini ve ekonomik durumun çocuğa etkisini aktarır.
KAYNAKÇA: Reşat Nuri Güntekin- BİR İSTİFA
16Mini Mini Birler
Geleneksel tekerleme / ninni
17Mini Mini Birler • Sıra sende
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
18Herkes Bir İş Yapar
Geleneksel tekerleme / ninni
19Herkes Bir İş Yapar • Sıra sende
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
20Karga ile Tilki
Karga İle Tilki sahnededir.( yani videoda)
Karga kuklasının ağzında peynir vardır. Tilki kuklası etrafı koklayarak peynire doğru giderek sahneye( yani videoya) girer.
Kargaya nağme yapmaya başlar:
- Ooooo! Karga cenapları, merhabâ!
Ne kadar güzelsiniz;ne kadar şirinsiniz!
Gözüm kör olsun yalanım varsa, Tüyleriniz gibiyse sesiniz
Sultânı sayılırsınız bütün bu ormanın.”
Keyfinden aklı başından giden Karga kuklası şarkı söylemeye başlar sahnede( yani videoda) peynir ağzından düşer.
Sahnede( yani videoda) peyniri Tilki kuklası alsın.
Tilki kuklası peyniri kapıp der: ‘Efendiciğim
Size küçük bir ders vereceğim
Alıklar olmasa iş kalmaz açıkgözlere;
Böyle bir ders de değer sanırım bir peynire.’
Sahne(ve video) burda biter.
Orhan Veli Kanık ( La Fontain’den tercüme)
Hikâyenin devamı sende
Karakterlerin duygularını düşün. Hikâyeye kendi fikrinle yeni bir kapı aç.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
22Helva
Anlatıcı sahneye (ve videoya ) çıkar bastonunu üç kez yere vurur anlatır:
HELVA
Bir gün Hoca’nın canı helva çekmişti. Ama parası yoktu. Bakkala
gitti, yutkunarak sordu:
-Bakkalbaşı, sende un var mı?
-Var.
-Yağ ile şeker de var mı?
-Onlar da var.
-Bre birader, ne duruyorsun öyleyse, helva yapıp yesene!
Anlatıcı üç bastonu yere vurur sahneden(ve videodan) çıkar.
Hikâyenin devamı sende
Karakterlerin duygularını düşün. Hikâyeye kendi fikrinle yeni bir kapı aç.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
24Kendi küçük sahnen
Kullanılmış bir kutudan sahne, kâğıttan karakterler tasarla. Kesme ve yapıştırma için bir yetişkinden yardım al. Bir ışıkla gölgelerin nasıl değiştiğini keşfet.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
25Filmden aklında kalanlar
Yanıtların bu tarayıcıda saklanır.
26Filmden aklında kalanlar • Devam
Yanıtların bu tarayıcıda saklanır.
27Bu sayının hatırası
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
28Bir sonraki hayale
Bir karakter, bir yer ve küçük bir sorun seç. Yeni hikâyen bu üç fikirle başlayabilir.
29Yeni hayallerde buluşalım
Her hikâye senin
hayalinle büyür.
SANAT • ÇOCUK • AİLE
Sayı 3 • Her hakkı mahfuzdur.
3030 sayfa
Sayfaları oklarla veya telefonda sağa-sola kaydırarak çevirebilirsin.
