Mandolin — Hayal Et, Sahneye Taşı
Sanat, çocuk ve aile dergisi • Sayı 2
Hayal et.
Birlikte sahneye taşı.
ŞİİR • KUKLA • DRAMA • HAYAL GÜCÜ
01İçindekiler
Hayaline hangi sayfadan başlamak istersin?
- Kapak01
- Editörden03
- Çocuk ve tiyatro04
- Çocuk ve tiyatro • Devam05
- Çocuk ve tiyatro • Devam06
- Niçin teknik ve beceri kazandırma?07
- Niçin çocuk şiiri?08
- Niçin çocuk şiiri? • Devam09
- Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın eserlerinde anne ve baba10
- Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın eserlerinde anne ve baba • Devam11
- Çevre eğitimi12
- Çevre eğitimi • Devam13
- Sanat ve çocuk14
- Niçin drama?15
- Niçin drama? • Devam16
- Niçin drama? • Devam17
- Anne Sevgisi18
- Anne Sevgisi • Sıra sende19
- Denizler20
- Denizler • Sıra sende21
- Çocuk ve Kurt22
- Şehir Faresi ve Tarla Faresi23
- Şehir Faresi ve Tarla Faresi • Devam24
- Kendi kuklanı tasarla25
- Katırın istediği yere26
- Çevrem için küçük bir fikir27
- Hikâyelerin kapısını arala28
- Filmden aklında kalanlar29
- Filmden aklında kalanlar • Devam30
- Bu sayının hatırası31
- Bir sonraki keşifte…32
Editörden
Bizim dergimizin gayesi okuduklarımızı doğaçlama yaparak, canlandırarak gerekirse veya siz okuyucularımızın isteğine bağlı dekor kullanarak çocuklarımız zihninde kalıcı hale getirmek ve çocuklara estetik seviye kazandırmak…
Birçok dergiden farkımız dergiye yazıp okusun değil dergide okuduklarımızı doğaçlama yaparak canlandırarak bunu yaparken videoya kaydedip bizim web sayfamıza göndermeniz.
Dergi içinde Aile için ayırdığımız bölümü aile büyüklerimiz için ayırdık.
Çocuk ve tiyatro
Tiyatro, insana kişilik ve kimlik kazandıran en önemli sanat dallarından biridir.
Önceleri büyüklere yönelik bir sanat faaliyeti olarak algılanan tiyatro daha sonra çocuklar açısından da özel bir öneme sahip olduğu anlaşıldı.
Bilim adamları, çocuğun hayatında gerçekçi ve hayale dayanan oyunların iç içe olduğunu ileri sürmektedirler.
Çocuk, dış dünyadan etkilenme sonucunda taklit yeteneğini kullanarak canlandırma yaparken hayal dünyasından kattıklarıyla da oyunlarını zenginleştirmektedir.
Biyolojik gelişimine paralel olarak zamanla oyunlarında hayal unsuru azalarak gerçekçilik daha ön plana çıkmaya başlar.
Hayâle dayalı oyunlarında etrafında bulunan ve dikkatini çeken kimseleri taklit eden çocuğun kimi zaman cansız varlıkları canlıymış gibi tasarlamaktan çok hoşlandığı gözlenmektedir.
Oyunlarında araç olarak kullandığı eşyalara canlılık katmak, kendisini onların yerine koymak, çocuk için normal davranışlar arasında sayılır.
Motor gürültüsü, tren sesi çıkarmak gibi.
Çocuk, hayâl dünyasında oluşturduğu bir oyunu tek başına canlandırdığı gibi kimi zaman tasarladığı oyununa çevresinde bulunanları da katar.
04Çocuk ve tiyatro • Devam
Bazen kişileştirmeler yaparak canlandırdığı olayları yorumlar.
Bu canlandırmada taklit yeteneği bütünüyle en üst düzeyde ortaya çıkar.
Sözler ve hareketler bu taklit yeteneğine bağlı olarak şekillenir.
Çocuğun başvurduğu diğer bir oyun şekli de nesneleri oyunlarında yardımcı unsur kullanarak meydana getirdiği canlandırmalardır.
Kimi oyunlarda kendi vücudunu devreden çıkararak kullandığı nesnelere canlılık kazandırır.
Bu tür oyunlar çocukta tasarım becerisini geliştirdiği gibi kurgulama, sorgulama ve yorumlama aşamalarını dolaylı bir biçimde geliştirmiş olur.
Çocuğun ruh ve beden gelişimini sağlamak için bu ve buna benzer oyunları zenginleştirmenin ne kadar önemli olduğunu ortaya çıkarmaktadır.
Çocuğun hayatında önemli bir yer tutan oyunların canlandırılması ile bir tiyatro eserinin hazırlanıp sahnelenmesi arasında büyük bir benzerlik bulunduğu gözlenmektedir. Tiyatronun, bir başka adıyla dramatizasyonun çocuğun çok yönlü gelişmesinde önemli katkı sağladığı günümüzde çok daha iyi anlaşılmaktadır.
05Çocuk ve tiyatro • Devam
Çocuklar için tiyatronun istenen sonuca ulaşması için bu faaliyetin metin aşamasından başlayıp sahnelenme aşamasına kadar geçen süreç içerisinde görev alan herkesin çocukları sevmesi ve onların ruh dünyalarını anlayan kimseler olması gerekmektedir. Böyle olduğu takdirde çocuklar için yapılan tiyatro faaliyeti yapaylıktan uzak doğal ve sıcacık bir güzelliğe sahip olur.
KAYNAKÇA: Dr. Gıyasettin AYTAŞ- ÇOCUK ve TİYATRO
06Niçin teknik ve beceri kazandırma?
El becerisi kazandırmak. Ortaokula gidiyor halen ayakkabısının bağcığını annesi bağlayan öğrenciler var, o yüzden el becerisi gelişmiyor. Öğrenciye verilen etkinlikleri anne-baba kendisi yaptığından öğrencide el becerisi gelişmiyor. Çocuk makas kullanmayı bilmiyor. Etkinlikleri kendilerinin yapması gerekir. Anne, baba, çevre sadece zor yerde yardım etmelidir.
Teknik-Beceri Yapmanın Çocuğa Kazandırdıkları:
•Basit malzemelerle uğraşmak, kuru kuru anlatmaktan daha faydalı daha çabuk öğretici
•Arkadaşlarıyla iş yaptığından sosyal ortam ediniyor
•Bir şey yapabildiklerinde kendi kendine bir şey yapabileceğini düşünmeye başlıyor
•İlerde bu işi de yapabilirim düşüncesi oluşuyor
•Boş zamanları verimli oluyor
KAYNAKÇA:SINIF ÖĞRETMENLERİNİN TEKNİK-BECERİ HAKKINDA GÖRÜŞLERİ-ASLI GÜNDOĞAN-BEYHAN CAN
07Niçin çocuk şiiri?
Şiir okumanın çocuğun ruh dünyasında olumlu değişiklikler yaratacağı muhakkaktır. Şiirin dünyasına girmekle, çocuğun anadil sevgisi, sözlü ifade becerisi, yaratıcılık yönü gelişecek, sanatsal bir ruh kazanacaktır, bu da onun hayal dünyasının gelişmesine katkı sağlayacaktır. Çocuğa güzellik ve insanlık duyguları aşılamada, ona bir hayat görüşü kazandırmada şiirin etkisi büyüktür. Çocuğa ana dilini sevdirme ve onun zenginliğini tanıtma, bir duygu, düşünce ve izlenimin sanatlı olarak nasıl anlatılabileceğini öğretme bakımından şiirlerin, çocukların eğitiminde bir işlevi vardır.
Şiirin müzik yönü yadsınamaz bir gerçektir. Bugün beyin araştırmaları, anne karnındaki bir bebeğe müzik dinletmenin, onun beyin gelişimi açısından çok önemli olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu doğrultuda müzik yönü olan şiirin çocuk edebiyatı içinde ihmal edilemeyeceği muhakkaktır. Çocuk edebiyatında şiir, çocukların dil becerilerini geliştirmelerinde, sözcüklerin büyüsünü ve dilin matematiğini kavramalarında önemli bir araçtır. Şiir vasıtasıyla dilin gücünden yararlanabilen çocuk, yaratıcı düşüncesini de geliştirir.
08Niçin çocuk şiiri? • Devam
Güleryüz, Hasan. (2002). Yaratıcı Çocuk Edebiyatı, Pegem Yayıncılık, Ankara.
Şiir, çocuğun algı dünyasına renk getiren, hayal gücünü geliştiren unsur olarak oldukça önemlidir. Şiirsellik çocuğun doğasında vardır. Şarkılara tempo tutarken, oyun oynarken çocuktaki şiirselliği hissedebiliriz.
(Hayati Akyol, (2006). Yeni Programa Uygun Türkçe Öğretim Yöntemleri, Kök Yayıncılık, Ankara.)
Bir şiiri, bir söylevi, bir edebî metni konuya uygun olacak şekilde çeşitli vurgularla, el, yüz, gövde hareketleriyle canlandırarak okumayı sağlayan inşad becerisi, şiirler vasıtasıyla çocuklara kazandırılabilir. Bunları kazanamayan çocuğun anlatımı zengin olmaz ve donuk bir ifadesi bulunur, duygular hareketlere, jest-mimiklere yansımaz. Çocuklara inşad becerisini kazandırmanın yolu şiirlerden geçmektedir, bu manada şiir türü çocuk edebiyatında önemlidir.
Kaynakça: Nilgün Açık Önkaş-ÇOCUK EDEBİYATI KİTAPLARINDA ŞİİRİN YERİ
09Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın eserlerinde anne ve baba
Anne
“Ananın işinin çokluğundan dolayı birer ot yastık gibi oraya buraya bırakılan çocuklar açlıktan ağlarlar ağlarlar nihayet yorularak susarlardı. Kız bu açlığa bu bakımsızlığa dayanamadı. Neresi olduğu belli olmayan yine o geldiği yere gitti. Fakat oğlan ölmüyor. Hayatın bütün yokluklarına, acılarına o yaşta dayanıyor, inanılmaz bir inatla yaşıyordu.” (Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç)
Yukarıdaki ifadelerden annelerin iş yoğunluğundan çocuklarına bakamamasının erkek ve kızlara ayrı ayrı yansımaları anlatılmaktadır.
Baba
Hüseyin Rahmi Gürpınar, çocukların eğitimine özen gösteren onların duygularını daha iyi anlamak için zaman zaman onlarla oynayan babalar ile ilgili şu örneği verir:
“Dehri Efendi’nin, o ciddi adamın bazen mizacı o kadar hafiflerdi ki sofada veya bahçede oynayan çocuklara karışır, onlarla beraber saklambaç, köşe kapmacası oynardı.(Mürebbiye romanı)
Hüseyin Rahmi Gürpınar Billur Kalp romanında, çocuklarının babaları tarafından iyi yetiştirilmediğini söyleyen Semih Atıf’ın karısının, Semih Atıf’a şu şekilde karşı çıktığını söyler:
10Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın eserlerinde anne ve baba • Devam
“Hanımefendi, doktorların önünde dilini tutamayarak kocasının sözlerine karşı köpürdü. Çocukları bozan kötülüklerin evde, barkta gözleri olmayıp da hayatı yalnız düşkün isteklerine uygun bir eğlence şeklinde geçirmeye uğraşan aldırışsız, ahlaksız babalarından geldiğini pek taşkın deyimlerle ispata uğraştı.”
KAYNAKÇA: Yusuf ÇELİK- Pamukkale Üniversitesi- HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR’IN ESERLERİNDE ANNE VE BABA
11Çevre eğitimi
Çocuklar çevresel koşullara karşı büyüklerine göre çok daha fazla duyarlıdır. Bedensel ve zihinsel gelişim içerisinde olmalarından dolayı çevresel etmenlerin kalıcı etki yapabilme riski oldukça yüksektir.
Bu yüzden güvenliğimizin ve geleceğimizin daha da refah içinde olmasını sağlamanın tek yolu, çevre ve kalkınma konularının dengeli bir şekilde ele alınması gerekliliğidir. Çocuğun çevresiyle ilgili olarak algılamaya başladığı ilk şey içinde bulunduğu ortamın tümünün çevre olduğudur. Odası, evi, ailesinin bireyleri, komşuları varsa bahçe, sokak vb.
12Çevre eğitimi • Devam
Bu dönem içinde anneler babalara göre çocukla daha çok birlikte olurlar ve daha yoğun ilişki içindedirler. Çocuk çevresini tanırken anneler tarafından verilmesi gereken doğru mesaj etrafındaki nesnelerin, kişilerin yani bu ortamın kendine ait olduğu kendisinin de bu ortamın bir parçası olduğudur. Böylece çocukta çevreyi benimseme, çevreye ait olma kavramı ve duygusu gelişecektir. Bundan sonra ebeveynler tarafından uygulanabilecek adım ise sorumluluk duygusunun benimsetilmesidir. Bunun için ilk olarak çocuğun gerçek çevresi olan evde, ev ortamını temiz, düzenli ve sağlıklı tutmanın önemi anlatılarak ve uygulattırılarak (oyuncakların düzenli toplanması, evin kirletilmemesi, çöplerin düzenli toplanması, atılmaması) çevreye koruyucu davranışlar kazandırabilirler.
KAYNAKÇA: Özben Kocakurt ve Seval Güven-Hacettepe Üniversitesi- Çevre Eğitimi
13Sanat ve çocuk
San’ât’la uğraşmak ve bunun en sık tekrarlanan formlarından biri olarak resim yapmak, çocuğun gelişimine birçok katkı sağlar. Bunlardan bazıları çocuğun; yaratıcılığını geliştirmesi, ruhsal rahatlamasını sağlaması, büyükleri taklit ederek kendini geleceğe hazırlamasına yardımcı olması, özgürlük hissini yaşaması, kendini ifade edebilmesi, hayâl gücünü geliştirmesi olarak sayılabilir. Yetişkinler ve özellikle san’ât eğitimcileri çocuklar için san’ât’ın bir oyun olduğunu ve çocuk resimlerinin özelliklerini bilmelidirler. Çocuk resimlerini büyüklerin değer yargılarıyla değerlendirmemelidirler. Çocuk resminde çocukça değerler ve çocuğun engin hayal gücü aranmalıdır. Çocuklar kimi zaman yıldızların aslında hiç de öyle olmadıkları halde gerçek yıldız biçiminde olduğuna inanırlar.
KAYNAKÇA: Abdullah AYAYDIN Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi- SAN’ÂT VE ÇOCUK
14Niçin drama?
İngiliz Çocuk Drama uzmanı Peter Slade, oyunun çocuğun yaşamındaki önemli rolünü şöyle belirtiyor: “Oyun çocuğun düşünme, kanıtlama, rahatlama, çalışma, hatırlama, cesaret etme, deneme, yaratma ve anlama yoludur.”
Sosyal Psikolog Carl Seashore oyunu büyümenin başlıca aracı olarak görür. Ona göre “Oyun olmadan normal bir yetişkin zihinsel yaşantısı olamaz, oyun olmadan sağlıklı bir duygusal yaşantı gelişimi olamaz, oyun olmadan karar verme gücü tümüyle gelişemez.’’
(Peter Slade, Child Drama (London:University of London, 1971),s. 42)
Dramatik oyun en genel tanımıyla yaşamı daha iyi anlayabilmek için onu taklit etmek, oynamaktır.
Amaç oyun yapmaktan çok anlamaktır. Bu oyunlarda çocuk tam bir zihinsel konsantrasyonla kendini hayâli bir dramatik durumun içinde tasarlayarak dışındaki nesnelere yönelir. Bu yolla çocukta zihinsel konsantrasyon, gözlem yapma ve organize etme gücü, sabretme özelliği ve yazma, okuma, enstrüman çalma, resim yapma gibi bazı sanatsal beceriler gelişir.
15Niçin drama? • Devam
Dramatik oyun çocukluğun ilk yıllarında çocuğun deneysel öğrenme yoludur ve bu oyunu hiç kimse bilgi verme yoluyla öğretemez. Bunun nedeni küçük çocukların oyunlarda gerçek yaşamdan taklitlere yer vermesi ve bu yolla öğrenmesidir. Dramatik oyun; en genel tanımıyla yaşamı daha iyi anlayabilmek için onu taklit etmek, oynamaktır.
(Girgin, 1999).
Dramatik oyun çocukların keşfettikleri ve çevrelerindeki tüm karakterleri ve hareketleri taklit ettikleri bir oyundur. Dramatik oyun, çocukların çevreleri ve birbirleri arasında oluşan iletişim ve etkileşime dayanan, imgelemeye yönelik oyun türlerini oluşturmaktadır. Çocukların oynadığı evcilik oyunları dramatik oyunların tipik örneğidir. Bu oyunlarda imgelemeye dayalı oyunlar daha yoğun ve bu dramatik oyunlar daha önceden hazırlanmış öykülerle değil anlık durumlarla oluşmaktadır. (Adıgüzel, H, Ö. 2006 “Yaratıcı Drama Kavramı, Bileşenleri ve Aşamaları”, Çağdaş Drama Derneği Yaratıcı Drama Dergisi, Ankara, ss. 17–27.)
16Niçin drama? • Devam
Eğitimde drama ile çocuklar dramatik durumlar içinde oluşan olaylar sayesinde somut düzeyde düşünerek kavramları öğrenmektedir. Eğitimde drama, çocuklara grupla çalışmanın getirdiği belirli kurallarla ilgili sorumluluklar yanında özgürlük vermektedir.
Eğitimde drama, çocukların sözcük dağarcıklarını genişletmelerine ve başkaları ile konuşma ve oynama yoluyla yeni yaşantılar kazanmalarına fırsat vermektedir.
(Üstündağ, Tülay. 1994 “Günümüz Eğitiminde Dramanın Yeri”, Yaratıcı Drama 1985–1998 Yazılar, Edt. H. Ömer Adıgüzel, Naturel Yayıncılık, Ankara)
17Anne Sevgisi
İbrahim Alaattin Gövsa
18Anne Sevgisi • Sıra sende
Şiiri sesli oku. Sözlere uygun bir ses, hareket veya nesne seçerek kendi canlandırmanı hazırla.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
19Denizler
İbrahim Alaattin Gövsa
20Denizler • Sıra sende
Şiiri sesli oku. Sözlere uygun bir ses, hareket veya nesne seçerek kendi canlandırmanı hazırla.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
21Çocuk ve Kurt
Çocuk , yüksek bir kayanın üstünde
Çocuk (Sahne ve videodadır) Kurt’a seslenir, onunla dalga geçer.
Çocuk: Şuna bak şuna kuyruklu seni kuyruklu. Kuyruğu tümsek kuyruğuna binelim bizim köye gidelim.
(Kurt, sahne ve videoya çıkar.)
Çocuğa şöyle bir bakar, kafasını bir o yana bir bu yana çevirir.
Kurt : Korkak demiş. Beni kızdıracağını mı sanıyorsun? Beni aşağılayan sen değilsin, üstünde durduğun o yüksek kaya. Orada alay etmek kolay. Mertsen mertliğini göster, ersen in aşağıya.
KAYNAKÇA:REMZİ KİTABEVİ-ÇEVİRİ ÜLKÜ TAMER- EZOP MASALLARI
22Şehir Faresi ve Tarla Faresi
Şehir faresi ile tarla faresi gezmeye çıkmışlar.(sahnede veya videoda gezerler) Aniden bir ses gelmeye başladığında korkudan ikisinin kalpleri küt küt atmaya başlar.
(Sahnede ve videoda ikisi de titrerler.)
Tarla faresi sormuş:
-Evin kedisi olabilir mi?
Şehir faresi cevap vermiş:
-Sanırım onun gürültüsüydü.
Bir süre sakinleştikten sonra sesler işitmişler. Yine korkudan tir tir titremeye başlarlar.
(Sahnede(videoda ) ikisi de titrerler.)
Şehir Faresi ve Tarla Faresi • Devam
Tarla faresi sormuş:
-Evin hanımı olabilir mi?
Şehir faresi cevaplamış:
-Belki odur bilemem.
Sesler kesilince ikisi de sakinleşirler.
Şehir faresi:
- Bazen böyle şeyler oluyor. Haydi gezmeye devam edelim, demiş.
Tarla faresi:
-Bu kadar yeter! Korku içinde gezmek istemem, demiş. Yarın sen bana gel. Ev de kuru ekmek yeriz belki kimse de bizi korkutamaz.
Tarla faresi ile Şehir faresi evlerine giderler(sahneden ve videodan çıkarlar)
Kendi kuklanı tasarla
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
25Katırın istediği yere
Anlatıcı sahneye ( ve videoya ) çıkar bastonunu üç kez yere vurur, anlatır:
Hoca Nasreddin başı dik bir katıra binmiş, gidiyormuş. Sual etmişler:
-Hoca nereye gidiyorsun?
Cevap vermiş:
-Katırın istediği yere
Anlatıcı üç kez bastonu yere vurur sahneden(videodan) çıkar.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
26Çevrem için küçük bir fikir
Evin, sokağın ve bahçen de senin dünyan. Kullanılmış bir kutuyu veya kâğıdı yeni bir şeye dönüştürmeyi dene.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
27Hikâyelerin kapısını arala
Bu sayının sinema soruları Nathaniel, Eleanor teyze ve sihirli kelimeler üzerine. Filmi ailece izledikten sonra hatırladıklarını sıradaki sayfalara yaz.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
28Filmden aklında kalanlar
Yanıtların bu tarayıcıda saklanır.
29Filmden aklında kalanlar • Devam
Yanıtların bu tarayıcıda saklanır.
30Bu sayının hatırası
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
Mandolin • Sayı 2 • Her hakkı mahfuzdur.
31Bir sonraki keşifte…
Hayallerin bir sonraki
sayfada seni bekliyor.
SANAT • ÇOCUK • AİLE
Sayı 2 • Her hakkı mahfuzdur.
3232 sayfa
Sayfaları oklarla veya telefonda sağa-sola kaydırarak çevirebilirsin.
