Mandolin — Papatyadan Bir Sahne
Sanat, çocuk ve aile dergisi • Sayı 5
Papatyadan Bir Sahne
OKU • HAYAL ET • CANLANDIR
01İçindekiler
Yeni keşfine hangi sayfadan başlamak istersin?
- Kapak01
- Birlikte yeni bir keşif03
- Değerler Eğitimi Aktarımında Gölge Oyunu04
- Çocuğun Durumuna Göre Davranma05
- Çocuğun Durumuna Göre Davranma • Devam06
- Reklamlar Ve Çocuklar07
- Reklamlar Ve Çocuklar • Devam08
- Reklamlar Ve Çocuklar • Devam09
- Koşulsuz Sevginin Önemi10
- Koşulsuz Sevginin Önemi • Devam11
- Çocuğa Hayır Diyebilmeyi Bilmek12
- Kelime Öğretiminde Çevre Etkisine Örnek13
- Ahmet Hamdi Tanpınar’da Çocuk Ve Çocuk Eğitimi14
- Ahmet Hamdi Tanpınar’da Çocuk Ve Çocuk Eğitimi • Devam15
- Papatya16
- Papatya • Sıra sende17
- Keman18
- Keman • Sıra sende19
- Köpek ile Kedi20
- Köpek ile Kedi • Devam21
- Hikâyenin devamı sende22
- Güreş23
- Hikâyenin devamı sende24
- Nasreddin Hoca ve Ay25
- Hikâyenin devamı sende26
- Kendi küçük sahnen27
- Filmden aklında kalanlar28
- Filmden aklında kalanlar • Devam29
- Bu sayının hatırası30
- Bir sonraki hayale31
- Yeni hayallerde buluşalım32
Birlikte yeni bir keşif
Bizim dergimizin gayesi okuduklarımızı doğaçlama yaparak, canlandırarak gerekirse veya siz okuyucularımızın isteğine bağlı dekor kullanarak çocuklarımız zihninde kalıcı hale getirmek ve çocuklara estetik seviye kazandırmak…
Birçok dergiden farkımız dergiye yazıp okusun değil dergide okuduklarımızı doğaçlama yaparak canlandırarak bunu yaparken videoya kaydedip bizim web sayfamıza göndermeniz.
Değerler Eğitimi Aktarımında Gölge Oyunu
Karagöz metinlerinde, dostluk ve arkadaşlık üzerinde yoğun olarak durulur. Geçimsiz duran ancak çok iyi iki dost olan Karagöz ve Hacivat dostluklarıyla ve çekişmeleriyle saygı, sevgi, yardımseverlik, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, hoşgörü, misafirperverlik gibi birçok değerin aktarımını yapmaktadır.
Karagöz metinlerinde tespit edilen iletiler hem davranış hem de kültür açısından eğiticidir. Bir yandan eğitsel mesajlar aktarılırken diğer yandan da gelenek ve göreneklerin yaşatılması gerektiği çocuklarla paylaşılarak bu değerlerimize sahip çıkılması gerektiği vurgulanır.
Bireyin toplumdaki yerinin belirlenmesinde eğitimi, kültür seviyesi ve kavrayabilme yetisi önemli yer tutmaktadır. Metinlerde Karagözün cehaletini ön plana çıkarılıp eğitimin gerekliliğini ortaya koymuştur. Çocuklara yaşama sevinci ve sorumluluk bilinci verilir.
KAYNAKÇA: Türkçe Eğitiminde Karagöz / Gölge Oyunları ile Değer Öğretimi- Tazegül DEMİR- Yrd. Doç. Dr., Kafkas Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü
Arş. Gör., Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü
04Çocuğun Durumuna Göre Davranma
Bulgulara göre, çocuğun durumuna göre davranan ebeveyn tutumu duygu düzenlemeyi pozitif yordamaktadır. Çocuğun durumuna göre davranan ve davranmayan ebeveyn tutumları değişkenlik/olumsuzluğu pozitif yordamaktadır. Çocuğun durumuna göre davranan aileler, çocukların sıcakkanlılık mizaç özelliğini olumlu yordamaktadır.
Çocuğa göre davranmayı bilen ailede yetişen çocuk otokontrolünü sağlar, davranışlarını ve duygularını yönetir. Bu şekilde, iç kontrolünü sağlayan çocuk, sağlıklı ve dengeli bir kişilik geliştirir.
Çocuğa göre davranmayan aileler, çocukların duygularını olumsuz etkiler.
Çocuğun yaşı ve gelişimiyle orantılı olmayan katı bir disiplin uygulanan otoriter tutumunun, davranış ve uyum sorunlarını arttırdığı bilinmektedir.
Aşırı korumacı aileler, çocuğuna sınır koymayan ve çocuğun yapabileceği işleri onun yerine yapan, çocuğun bağımsız kişilik geliştirmesini engelleyen ebeveyn tutumudur.
Sınırların olmadığı bir aile ortamında yaşayan çocuk, istek ve dürtülerini yönetmeyi öğrenemez.
05Çocuğun Durumuna Göre Davranma • Devam
Çocuğa göre davranmayı bilen aileler, çocuklarına koşulsuz sevgi gösterirler ve çocuğun gelişim özelliklerini göz önünde bulundururlar. Çocuklarına sorumluluk verirler ve sınır koyabilirler. Çocuğun fikir ve isteklerine önem verirler ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundururlar.
Çocuğa göre davranmayan ailede yetişen çocuklar, ilişkilerinde pasif, saldırgan, duygularını ve düşüncelerini ifade edemeyen bir kişilik geliştirebilirler.
KAYNAKÇA: EBEVEYN TUTUMLARININ ÇOCUKLARIN MİZAÇ ÖZELLİKLERİ VE DUYGU DÜZENLEME BECERİLERİ ÜZERĠNDEKİ ROLÜ - BETÜL YAMAN
06Reklamlar Ve Çocuklar
Reklamcılık yüzyılın son çeyreğinden itibaren, giderek daha da oburlaşan bir iştahla çocuklara yöneliyor ve çocukluğu muhasara altına alıyor.
Bazı araştırmalar üç yaşında bir ABD’li çocuğun ortalama 100 markanın logosunu tanıdığını gösteriyor.
Elektronik medyanın yaygınlık kazanmasıyla reklamcılar anne babayı bir kenara iterek, kolaylıkla etki altına alabilecekleri çocuklara doğrudan konuşmaya başladılar.
Televizyonun girdiği her ev artık fethedilmiş bir toprak parçası gibiydi, reklamcılar ‘vaad edilmiş topraklar’ı olan çocukluğa kolayca erişebiliyorlardı.
Göz telkine yatkındır, görülen şey daha kolaylıkla arzu edilir.
Çocuklar için istenmesi elzem şeyler bir resmi geçit hâlinde gün boyu televizyon ekranından akar gider.
Şirketler artık çocuklara yeni bir rol biçmişlerdir, onlar ‘müşterilik öğrencisi’dirler; arzu etmeyi, ihtiyaç hissetmeyi, sâhip olmayı, sâhip olmakla geçici de olsa bir mutluluk ve tatmin bulmayı öğrenmelidirler.
07Reklamlar Ve Çocuklar • Devam
Bu süreç ancak manevî değerlerin tersyüz edilmesiyle işler : Kanaatkârlık, özdenetim, tasarruf ve sebatkârlık gibi geçmiş değerlerin içi boşaltılır ve çocuk David Riesman’ın deyişiyle ‘Pepsi-Kola ile Koka-Kola arasındaki farkı bilmek üzere eğitilir’.
Anne ve baba, reklamcılık endüstrisi tarafından bir kenara itilir, onların görevi çocuğun talep ettiği ürünlerin parasal kaynağını sağlamaktan ibârettir.
Peki çocuklar neden bu kadar vahşi bir kapitalist saldırının hedefi hâline getiriliyorlar?
Çocuk reklamcılığının bir gurusu bu soruya üç ana başlıkta cevap veriyor : ‘Çocukların harcayacak kendi paraları vardır, ailelerinin para harcama kararlarında etkili olurlar ve nihâyet onları gelecekte müşteri kılmak isteyen reklâm kampanyalarına açıktırlar’.
Bir başkası, ‘beşikten mezara kadar’ diyor, ‘onları çok erkenden ele geçirir ve hayat boyu elimizde tutarız’.
Kapitalizmin bu militan dili, bu ayak basılmadık toprak bırakmak istemeyen sömürgeci mantığı, sonunda çocukluğu da istilâ ediyor.
08Reklamlar Ve Çocuklar • Devam
Bu cümleler, sanırım Türkiye reklamcılığında neden giderek artan sayıda oyuncak benzeri öğelerin kullanıldığı sorusuna kısmî bir cevap getiriyor.
KAYNAKÇA: Reklamlar, çocuklar ve oyuncaklar-Kemal Sayar
09Koşulsuz Sevginin Önemi
Yılmazlığın en önemli unsurlarından biri belki de koşulsuz sevgi ve güvenlik hissidir. Çünkü karmaşık dünyada herhangi bir stresle karşı karşıya kalan çocuğun başvurabileceği ilk ve en güvenli yol güvendiği bir yetişkine başvurmaktır. Dolayısıyla doğumdan erişkinliğe uzanan bu süreçte ebeveyn sıcaklığı ve sevgisinin rolü yadsınamaz. Toplumuzun bazı kesimlerinde ebeveynlerinin sevgisini göstermesiyle çocuğun şımarabileceğine dair yanlış bir algı vardır. Fakat çocuğa gösterilen hiçbir sevgi çocuğu şımartmaz, çocukların şımarıklık davranışı tüm ilginin yalnızca çocukta olması ve çocuğa karşı doğru sınırların çizilememesinden kaynaklanır. Koşulsuz sevginin varlığı ise çocukta sağlam özgüvenin gelişimini destekler.
Özgüven, zorlu durumlarda farklı çözüm yolları denemeyi, hayattaki durumlara uyum sağlayabilmeyi ve geleceğe dair olumlu inançları korumayı sağlar.
Burada koşulsuz sevgi kavramını açıklığa kavuşturmak önemlidir.
Çoğu ebeveyn çocuğunu sever fakat bunu çocuğa koşullu bir sevgi olarak aktarabilir.
Oysaki, çocuğa gösterilen sevgi herhangi bir koşula bağlı olarak verilmemelidir.
10Koşulsuz Sevginin Önemi • Devam
Örneğin, “Bana bağırdığın için seni sevmiyorum/sana küstüm” çocuğa yalnızca doğru davranırsa hak ettiği sevgiyi alabileceği mesajını verir.
Bunun aksine “Bana bu şekilde bağırmanı onaylamıyorum ve istemiyorum” demek çocuğa sevgiyi yalnızca doğru davranırsa alabileceği mesajını vermez.
Ebeveyn tarafından onaylanmayanın benliği ya da karakteri değil, davranış biçimi olduğunu anlar.
Koşulsuz sevgi çocuğun kendini sevmesi ve değerli görmesi için gereklidir.
Bu sebeple çocuğunuzla beraber baş başa vakit geçirmeye, ritüeller oluşturmaya, oyunlar oynamaya ve iletişim kurmaya özen gösterin.
KAYNAKÇA: Psikolog Yonca Kanburoğlu- Çocuklarda Psikolojik Dayanıklılık
11Çocuğa Hayır Diyebilmeyi Bilmek
Sürekli reklam bombardımanına tutulan, her gün aynı şeylerin reklamının yapıldığı şu zamanda lüks ve pahalı tüketime itilen çocuklara HAYIR diyebilelim.
Hayır demenin yolları
-sana daha önce almıştık
-şuan maddi durumumuz müsait değil
-artık bunu bırak, başka bir şeyle ilgilen
-bu konuda netim. Hayır
Kaynakça:Prof.dr.Sefa Saygılı-Ruhen -Bedenen Sağlıklı Çocuk Yetiştirmek-Hayat yayınları
12Kelime Öğretiminde Çevre Etkisine Örnek
Çocuğun kelime öğretimine etki eden, yaşanılan çevre ve yaşam koşullarıdır. “Hoşgörüler Diyarı Mardin” metninde yer alan “Çan” kelimesini tanımlamak için öğrencilerden beşi “İnek” cevabını vermiştir. Yaşadıkları çevre de ineğin boynuna ‘Çan’ taktıkları için bu cevabı vermişlerdir. Öğrenciler metni okumuş ve dinlemiştir. Fakat ‘Çan’ı tanımlarken öncelikleri yaşamlarındaki işlevidir. Örneklem grubundaki öğrencilerin ailelerinin çoğu geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamaktadır. Bu durum, kelime öğreniminin çevreden de öğrenilebileceğini göstermektedir.
Kelime Öğretiminde Medya Araçlarının Etkisi
Çocuğun kelime öğretimine etki eden araçlardan birisi de medya araçlarıdır. Misal öğrencilere “Manastır” kelimesinin anlamını ne olduğu sorusu sorulduğunda, öğrencilerin en sık verdiği cevaplar ‘Sümela’ ve ‘Trabzon’dur. Bu cevapları, metin okuyarak öğrenmekten ziyade televizyon programları ve sinema filmlerinden öğrenmektedir. ‘Sümela’nın Şifresi’ filmi öğrencilerin bu cevabı vermesinin kaynağıdır.
Kaynakça: Nail Güney - Talat Aytan- AKTİF KELİME HAZİNESİNİ GELİŞTİRMEYE YÖNELİK BİR ETKİNLİK ÖNERİSİ: TABU
13Ahmet Hamdi Tanpınar’da Çocuk Ve Çocuk Eğitimi
… Çünkü çocukluk, yalnız sonu ergenliğe, rüşde varan bir yolculuk değildir. O aynı zamanda bir yığın tatlı hususiyetin, tabiatla derin kaynaşmanın, hayata her tecrübeden uzak şahsi bir kayışın mevsimidir. Onu kendinde kuvvetle devam ettirebilenler, daha ziyade şahsiyetlerindeki aksayışlarla sevilirler.
Ahmet Hamdi TANPINAR
Tanpınar, çocukluk dönemindeki oluşan olayların kişi şahsiyetine sirayet ettiğini, bunun etkisinin ergenliğe kadar tüm hayat boyunca etkili olacağını söyler.
Filhakika düne kadar biz çocuğa sadece büyüğün küçüğü, eksiği, yetiştirilmesi lâzım geleni diye bakardık.
Bugün ise çocuğu ve çocukluğu kendi başına bir mesele ve âlem gibi almağa başladık.
Hatta bazı psikoloğya sistemleri daha ileriye giderek büyük insanı çocukta ve çocukluğunda aradı ve buldu da.
Psikanalist sistem, şahsiyetin teşekkülünde çocukluk devrinin ve arızalarının ön plâna alınmasından başka nedir?
Çocuk zamanımızda elbisesiyle, eğlencesiyle, hürriyetiyle, psikoloğyasıyla, hatta çalışmasıyla büyük adamdan ayrı bir âlemdir.
14Ahmet Hamdi Tanpınar’da Çocuk Ve Çocuk Eğitimi • Devam
Düne kadar iki taraflı ve son derecede yersiz bir iyi niyetin kısalttığı bu devre -bilhassa iş hayatı tahsille geciken şehir muhitlerinde- çok uzun süren ergenlik mevsimiyle adeta büyüdü, genişledi.
Çocuk bu imkânın ve hürriyetin şimdi zevkini çıkarıyor, keyfini sürüyor, sanat tecrübeleriyle, iyi ellere geçerse ne kadar zengin bir dünyaya sahip olduğunu gösteriyor.
(Yaşadığım Gibi-Ahmet Hamdi Tanpınar)
Ahmet Hamdi Tanpınar, çocukluğun eskiden büyükte olanın küçükte olmadığını o yüzden yetiştirilmesi gerektiğini, günümüzde ise büyükte olanın çocukken(küçükken) edinildiğini o yüzden çocukken(küçükken) iyi ellerde yetişirse, büyükken kendi tabiriyle zengin bir dünyaya sahip olunacağından bahseder.
15Papatya
sarı, turuncu, pembe, morBirçok güzel çiçek olur
Bence güzeldir hepsindenGüleryüzlü papatyalar
Altın yüzlü papatyalar
Tevfik Fikret-Papatya
16Papatya • Sıra sende
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
17Keman
bana da öğretecekOnun birkaç kemanı var
bir tanesini bana verecekHepsinin güzel sesi
do re mi fa-fa sol la siKulaklarımda ezgisi
do re mi fa-fa sol la si
Tevfik Fikret-Keman
18Keman • Sıra sende
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
19Köpek ile Kedi
Köpek sinirli durur, kedi şaşkın durur.
Köpek ile Kedi kuklası sahnededir.
Köpek: ‘ buna etleri biz bula bula bunu semiz hale getirdik ne yemeğini gidip kendisi alır ne de gidip bir ot yer her şeyi hazırdan alır ve hep et yer, oh ne âlâ’ diye konuşur.
Ve kediyi kendisinden uzaklaştırmak ister.(sahnede ve videoda uzaklaştırmaya çalışır)
Kediye şöyle seslenir:
Köpek: Artık bundan sonra yemeğini kendin bul beni her zaman bulamayabilirsin, artık ot yemeye de alıştır kendini hep et yiyecek değilsin ya
Kedi: Artık alıştım değerli dostum onu nasıl yapabilirim ki n’olur beni yanınızdan ayırmayın.
Köpek: Olmaz,olamaz hem ben kendime yetişemiyorum artık.
Köpek kediden uzaklaşır( sahneden ve videodan çıkar)
Kedi de artık kendi başına takılır yiyecek arar bulamaz.(sahnede ve videoda yiyecek arar bulamaz)
Kedi kendine şunu söyler:
Köpek ile Kedi • Devam
Acıktım hem de ne acıktım keşke tembellik edip Köpeğin getirdiği hazır etleri yemeseydim de et bulmayı kendim yapsaydım hiç değilse bile ot yiyebilirdim. Ah keşke ah.
Hikâyenin devamı sende
Karakterlerin duygularını düşün. Hikâyeye kendi fikrinle yeni bir kapı aç.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
22Güreş
Hacivat ile Karagöz’ü ışıklı ortamda perde koyup oynatın ve videoya kaydedin.
Hacivat dükkanda oturur(ışıklı perdedir), Karagöz’e(ışıklı perdeye sonradan dahil olur) seslenir:
HACİVAT - Sevgili Karagöz'üm, gel içeri de mis gibi bir ıhlamur iç! Hah hah ha ha!...
KARAGÖZ - Başka zaman Hacı Cavcav! (Işıklı perdede değildir)
HACİVAT - Hele biraz sohbet edelim. Aman, hah hah!...
KARAGÖZ - Sen kime gülüyorsun?(Işıklı perdeye getirilir)
HACİVAT - Şuraya otur da anlatırım ha hah hah!...
KARAGÖZ - Pataklarım ha, köftehor senin gülmeni seyretmem için mi beni dükkana oturttun?
HACİVAT - Değil efendim, değil!...
KARAGÖZ - Öyleyse ne oldu?...
HACİVAT - Olmaz mı efendim, sen güreşe çıkmışsın!
KARAGÖZ - Bunda gülecek ne var? Güneşe de çıkarım, gölgeye de Hacı Cavcav!...
HACİVAT - Allah iyiliğini versin, güneş değil, güreşe!...
KARAGÖZ - Öyle söylesene!...
Hikâyenin devamı sende
Karakterlerin duygularını düşün. Hikâyeye kendi fikrinle yeni bir kapı aç.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
24Nasreddin Hoca ve Ay
Anlatıcı sahneye (videoya ) çıkar bastonunu üç kez yere vurur anlatır:
Ramazan ayının bir günü birisi, Hoca Nasreddin’e soru sormuş.
-Hoca demiş. Bugün ayın üçü mü dördü mü?
Hoca cevap verir:
-Vallahi bilmem, bugünlerde ay alıp sattığım yok.
Anlatıcı üç bastonu yere vurur sahneden(videodan) çıkar.
KAYNAKÇA: HOCA NASREDDİN-ABDULBAKİ GÖLPINARLI
Hikâyenin devamı sende
Karakterlerin duygularını düşün. Hikâyeye kendi fikrinle yeni bir kapı aç.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
26Kendi küçük sahnen
Kullanılmış bir kutudan sahne, kâğıttan karakterler tasarla. Kesme ve yapıştırma için bir yetişkinden yardım al. Bir ışıkla gölgelerin nasıl değiştiğini keşfet.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
27Filmden aklında kalanlar
Yanıtların bu tarayıcıda saklanır.
28Filmden aklında kalanlar • Devam
Yanıtların bu tarayıcıda saklanır.
29Bu sayının hatırası
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
30Bir sonraki hayale
Bir karakter, bir yer ve küçük bir sorun seç. Yeni hikâyen bu üç fikirle başlayabilir.
31Yeni hayallerde buluşalım
Her hikâye senin
hayalinle büyür.
SANAT • ÇOCUK • AİLE
Sayı 5 • Her hakkı mahfuzdur.
3232 sayfa
Sayfaları oklarla veya telefonda sağa-sola kaydırarak çevirebilirsin.
