Mandolin — Birlikte Üretiyoruz
Sanat, çocuk ve aile dergisi • Sayı 7
Birlikte Üretiyoruz
OKU • HAYAL ET • CANLANDIR
01İçindekiler
Yeni keşfine hangi sayfadan başlamak istersin?
- Kapak01
- Birlikte yeni bir keşif03
- Canlandırma Sineması04
- Canlandırma Sineması • Devam05
- Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nda Çocuk Eğitimi06
- Söz Varlığı Gelişiminde Çocuk Edebiyatı07
- Söz Varlığı Gelişiminde Çocuk Edebiyatı • Devam08
- Söz Varlığı Gelişiminde Çocuk Edebiyatı • Devam09
- Oyun Oynamanın Her Yönden Etkisi10
- Oyun Oynamanın Her Yönden Etkisi • Devam11
- Dijital Medya Okur Yazarlığında Anne Ve Baba Eğitimi12
- Dijital Medya Okur Yazarlığında Anne Ve Baba Eğitimi • Devam13
- Ninni Ve Çocuk Eğitimi14
- Ninni Ve Çocuk Eğitimi • Devam15
- Marangoz16
- Marangoz • Sıra sende17
- Hasbihal18
- Hasbihal • Sıra sende19
- Tilki ile Fare20
- Hikâyenin devamı sende21
- Beberuhi ile Karagöz22
- Hikâyenin devamı sende23
- Tilki ile Suaygırı24
- Hikâyenin devamı sende25
- Kendi küçük sahnen26
- Bu sayının hatırası27
- Yeni hayallerde buluşalım28
Birlikte yeni bir keşif
Bizim dergimizin gayesi okuduklarımızı doğaçlama yaparak, canlandırarak gerekirse veya siz okuyucularımızın isteğine bağlı dekor kullanarak çocuklarımız zihninde kalıcı hale getirmek ve çocuklara estetik seviye kazandırmak…
Birçok dergiden farkımız dergiye yazıp okusun değil dergide okuduklarımızı doğaçlama yaparak canlandırarak bunu yaparken videoya kaydedip bizim web sayfamıza göndermeniz.
Canlandırma Sineması
Masallar dinleyerek, resimli kitapların sayfalarını çevirerek, canlandırma filmler izleyerek vb.
etkinliklerde bulunarak kendilerini ifade etme yollarını geliştiren çocuklar, yaratıcı deneyimlere girişebilirler.
Canlandırma filmler bir yandan eğlendirme ve eğitme işlevlerini yerine getirirken diğer yandan çocuğun alışılagelmiş dünyanın ve kalıp düşüncelerin dışına çıkararak yaratıcı ve estetik süreçler yaşamasını olanaklı hale getirir.
Çocuğun edindiklerini sanatsal etkinliklerde kullanabilmesi için duyularını ve algılarını geliştirmeye ihtiyaç vardır.
Görme ve algılama sürecinde pek çok ortam bu amaca hizmet edebilir.
Bunlardan biri de canlandırma filmlerdir.
Çocuğun hayal gücünü harekete geçirir, merak uyandırır, ilgi ve beklentilerini karşılar.
Canlandırma filmlerle, renk, çizgi, biçim, şekil, oran, uyum, simetri, müzik gibi özellikleri sayesinde çocukların estetikten haz alması sağlanır.
04Canlandırma Sineması • Devam
Canlandırma filmini seyreden çocuklar, filmden etkilenirler. Bu yüzden çocukların hangi canlandırma filmleri, ne sıklıkla izlediği, bu eylemi hangi ortamda, nasıl ve kimlerle gerçekleştirdikleri, canlandırma filmlerden hangi açılardan ve ne ölçüde etkilendiklerinin bilinmesi gerekir. Bu bağlamda canlandırma filmlerin sanat değeri taşıyan mesajlara sahip olup olmadığı, bu sanat değerlerinin çocukların ilgisini çekip-çekmediği ya da hangi yönlerinin ilgi çekici olduğu; çocukları yaratıcı etkinlikler yapmaya isteklendirip-isteklendirmediği, çocuklarda estetik duygu ve duyarlık oluşturacak bir süreci yaşamalarına olanak verip-vermediği gibi konuları içermesi gerekir. Dolayısıyla tavsiye edilen sinemalara gözatmanız faydalı olacaktır.
Kaynakça: Canlandırma Sinemasının OkulÖncesi ÇOCUĞUN YARATICILIĞI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ- Emre Aşılıoğlu
05Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nda Çocuk Eğitimi
Hele günün birinde bana namaz seccadesinin bir köşesinde diz çöktürüp mektepteki değnekli hocalarıma taş çıkartacak bir şiddet ve hiddetle birtakım sureler ezberletmeye kalkışınca ondan adeta ürkmeye ve kaçacak yer aramaya başlamıştım. Ben ki ilkokulun öğrenci rahlelerinde bir yıldan beri diz ve dirsek çürütmekte bulunduğum halde henüz elifbanın “sağdan”, “soldan”, “ortadan” tabir edilen harflerini bile seçip okuyamıyordum, nasıl olur da bu kadar zor bir dersin üstesinden gelebilirdim?
Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun ‘Anamın Kitabı’ adlı eserinden bir alıntılama. Burada babasının zorla, baskı yaptırarak eğitim vermesini eleştirmektedir.
Ya şimdi babam yeniden bana hocalık etmek merakına düşerse halim nice olacaktı? Bu korkuyla ondan köşe bucak kaçmaya başlamıştım. Akşamları mektepten dönünce kimseye görünmeden bir hırsız kedi gibi mutfağa sokuluyor ve Siyahi bacımın himayesine sığınıyordum.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun ‘Anamın Kitabı’ adlı eserinden bir alıntılama. Burada babasından korkan bir çocuğun( kendisi ) davranışları anlatılmaktadır.
06Söz Varlığı Gelişiminde Çocuk Edebiyatı
Çocuğun ailesi, çevresi, çocuk edebiyatı ürünleri, dinlediği masallar, öğrendiği tekerlemeler, çevresindeki kitle iletişim araçları özellikle televizyon çocuğun dil gelişimini desteklemeye devam etmektedir. TV, radyo, İnternet vb. kitle iletişim kanalında, çocukların gözlerine ve kulaklarına hitap eden masal, hikâye başta olmak üzere farklı tahkiyeli türler, bunların yanında ezgili ya da ezgisiz şiirler, muhtelif çocuk şarkıları, sahne oyunlarının güzel diyaloglarına gizlenmiş çeşitli ana dil unsurları ve daha nice söz öbeği, doğal ya da yapay çocuk edebiyatı ürünlerinin ya kendisi olmakta ya da onlara paralel bir yol alarak çocuğun gelişimine katkı sağlamaktadır.
07Söz Varlığı Gelişiminde Çocuk Edebiyatı • Devam
Söz varlığı ve söz varlığının alt dalları olan kelime hazinesi, deyimler, atasözleri ve diğer unsurlar, çocuk edebiyatı ürünlerinin(canlandırma metinleri, fabllar, masallar, hikayeler) meydana getirilmesinde ve çocuk edebiyatı ürünleri de bu unsurların oluşumu ve gelişiminde önemli bir yer teşkil eder. Çocuk edebiyatı ürünlerinden seçim yapılarak oluşturulacak her türlü eğitim materyali ve yine çocuk edebiyatı ürünlerinden faydalanılarak oluşturulacak her çeşit eğitim ortamı, çocukların seviyelerine göre hazırlanırken, söz varlığının unsurları da dikkate alınır. Çocuklar ana dillerinde yer alan söz varlığı unsurlarını, her türlü eğitim ortamında, çocuk edebiyatı ürünlerinden de faydalanarak kazanır ve zenginleştirirler.
08Söz Varlığı Gelişiminde Çocuk Edebiyatı • Devam
Çocuk edebiyatı ürünlerinin (canlandırma metinleri, fabllar, masallar, hikayeler) amaçlı yönde beslediği söz varlığı, tabii ki günlük hayattan da kopuk değildir. Söz varlığının gelişimi, duruma göre eğitim ortamlarından çok, doğal yaşantı içerisinde(özellikle ailede) gerçekleşir. Ancak eğitim düzeyi, aile durumu, sosyo-ekonomik çevre vb. değişkenler, kişinin yaşam içerisindeki doğal söz varlığı gelişimini etkiler. Örgün eğitim sürecinde, özellikle dinleme ve okuma becerilerinin geliştiği süreçteki, verimli eğitim ortamları ve bu yönde çocuk edebiyatı ürünlerinin amaçlı-planlı katkısı, kişinin sosyal çevresi(aile, arkadaş ortamı) ile bağlantısına da etkide/katkıda bulunmak suretiyle günlük iletişimini sağlar.
Bayram Baş- Söz varlığının oluşumu ve gelişiminde çocuk edebiyatının rolü
09Oyun Oynamanın Her Yönden Etkisi
Oyunlar çocuğun; düşünce gücünü, üretkenliğini ve problem çözme yeteneğini geliştirebilir. Bu doğrultuda, tamamen zihinle alakalı oyunlar da vardır. Bu oyunlar sayesinde, çocuğun zihnine yerleşmesi istenenler, oyun yoluyla çok daha kolay yerleşir. Kalıcı duruma gelebilir.
Tutma, çekme, koparma, koşma, yürüme, atlama, fırlatma büyük ve küçük kaslarını kullanma gibi yetenekleri gelişir.
Dil eğitimi, çok erken yaşlarda başlar. ‚çocuk da en verimli dil eğitimini sosyal ortamlarda alır. Oyun ortamı, çocuğun ana dilini öğrenmesinde ona kolaylıklar sağlar. çocuklar, bu esnada iletişim içerisinde olurlar konuşurlar, dinlerler. Oyun esnasında söylenen tekerlemeler ve şarkılar sayesinde, dillerini ve kelime hazinelerini geliştirirler.
Dil gelişimini sağlayan çocuk oyunu:
10Oyun Oynamanın Her Yönden Etkisi • Devam
Aldım Verdim Oyunu: Bu oyun, ebe belirlemek için oynanan bir oyundur. Oyuncular belli mesafede karşı karşıya geçerler. İlk oyuncu, bir ayağının topuğunu, diğer ayağının parmak uçlarına değdirerek adım sayarken her adımına bir kelime gelecek şekilde ‘Aldım, verdim, ben, seni, yendim.’ der ve söz bitince bekler. Sıra, diğer oyuncuya geçer. Diğer oyuncu da aynı şekilde ‘adım, verdim…’ sayar. Oyunculardan hangisinin ayağı önce diğer oyuncunun ayağının üzerine gelirse, o oyuncu kazanmış olur. Kaybeden oyuncu ise diğer oyuncuyla aynı şekilde yapmaya devam eder. En sona kalan oyuncu, mağlup, dolayasıyla ebe olmuş olur.
KAYNAKÇA: MALATYA GELENEKSEL ÇOCUK OYUNLARI VE ÇOCUK GELİŞİMİNDE OYUNUN ROLÜ- Yasemin KATI
11Dijital Medya Okur Yazarlığında Anne Ve Baba Eğitimi
Çocuğun medya ile ilişkisinde ortaya çıkan pek çok sorunun çözülmesi, aile içi ilişkilerin düzenlenmesi noktasında anne ve babaların medya eğitimi alması zorunlu hale gelmektedir.
Bireylerin cep telefonu, bilgisayar ile internet kullanımı yaygınlaştıkça bu araçları kullanma süreleri de artmaktadır. İçinde bulunduğumuz yüzyılda bilişim teknolojileri insanın gündelik yaşamının ayrılmaz bir parçası haline gelmiş. İnternet bağımlılığı, dizi bağımlılığı, film bağımlılığı, oyun bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, selfie bağımlılığı gibi bir dizi izleme ve kullanma bağımlılığı tüm bireyleri özellikle de çocukları ve gençleri tehdit eden bir olgu haline gelmiş bulunmaktadır.
Toplumun en küçük yapı taşı olan ailenin huzurlu, mutlu bir şekilde varlığını devam ettirebilmesi ve sağlıklı nesiller yetiştirebilmesi için annelerin-babaların günümüzün en önemli toplumsal olgulardan biri olan dijital medya konusunda bilgi ve donanım sahibi olması gerekmektedir.
Dijital medya okuryazarı bir anne ve babanın aile ilişkilerine önemli bir katkı sağlayacağını söylemek mümkündür.
12Dijital Medya Okur Yazarlığında Anne Ve Baba Eğitimi • Devam
Dijital medya okuryazarlığı konusunda eğitim alan anne ve baba öncelikle aile üyelerinin dijital medya araçlarını yoğun kullanımdan kaynaklı ilişkilerinde yaşanan sorunları düzenleme, kontrol altına alma, sorunları yönetebilme becerisi kazanabilecektir.
Aile içi sağlıklı bir iletişimin kurulması dijital medya konusunda ebeveynlerin alacağı eğitim ile desteklenebilecektir.
Anne ve babaların erken yaşlardan itibaren çocuklara dijital medya okuryazarlığı konusunda verimli ve başarılı bir rol model olabilmeleri için konuyla ilgili eğitim almaları bir gerekliliktir.
KAYNAKÇA: Mehmet Tahir Karaboğa-Dr. Öğr. Üyesi, Mersin Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Mersin/Türkiye - DİJİTAL MEDYA OKURYAZARLIĞINDA ANNE VE BABA EĞİTİ
13Ninni Ve Çocuk Eğitimi
Ninniler, annelerin çocuklarını sakinleştirmek ve uyutmak için kendilerine özgü bir besteyle söyledikleri halk kültürü ürünleridir.
Ninnilerin bebekleri uyutmanın yanında, bebekleri eğlendirmek, onları sevmek için söylendiği, annelerin bebek ve küçük çocuklarıyla ninniler aracılığıyla iletişim kurduğu ifade edilmektedir.
Bebeklikleri ninnilerle geçmiş çocuklarda, özellikle güçlü bir kişilik ve bazı sosyal davranışların geliştirilmesi daha kolay olabilmektedir.
Bu açıdan ninniler çocuğun motive olabilmesinde, algılama yeteneğinin gelişmesinde, çevreyle iyi iletişim kurmasında, gerginliklerinin azalmasında, korunma duygusunun artmasında, kendini ve başkasını doğru algılayabilmesinde önemli bir yere sahiptir.
Ninniler çeşitli zaman birimlerinde kuşaktan kuşağa aktarılan, ezgileri yönüyle çocukları etkileyen ürünlerdir.
Ninniler, söylendikleri toplumun kültürünü yansıtmışlardır.
Ninniler, çocukta dilin ses özelliklerini keşfetme, sesleri tanıma, hece ve sözcükleri fark etme becerilerini geliştirmektedir.
Ninniler, topluma ait değerlerin de nesilden nesile aktarılmasını sağlamaktadır.
14Ninni Ve Çocuk Eğitimi • Devam
Bir dili iyi öğrenebilmek ya da öğretebilmek için, o dille ortaya konan ve o dilin konuşulduğu topluma ait kültürü yansıtan eserlerden yararlanmak gerekmektedir.
Çocuklara ninni ve şarkılar söylemek, sesleri, heceleri ve sözcükleri iyi öğrenmelerine, giderek konuşmayı öğrenmelerine yardım etmekte ve bu becerileri yaşam boyu kullanmalarını sağlamaktadır. Bebekler sözcüklerin melodik ve ritimsel yapılarını inceleyerek sözcükleri tanımaktadır. Yani bebekler işittikleri sözcüklerin melodik ve ritimsel özelliklerinden hecelerini belirlemekte, hecelerin seslerini birleştirerek sözcüğü tanımaktadır. Çocukta dil becerilerinin alt yapısını hazırlamakta ve hızlı gelişmesine katkı sağlayarak ileride bireylerle iletişim kurmasını kolaylaştırmaktadır. Bu durumda çocuğun bağımsız, yeterli ve kendine güvenen bir birey olmasına katkı sağlamaktadır.
Kaynakça: Yücel GELİŞLİ- Prof. Dr., Gazi Üniversitesi- Elçin YAZICI- Yrd. Doç. Dr., Düzce Üniversitesi
15Marangoz
Çalışan her işi görür;İnsan için san’ât çoktur
Yapılmayacak iş yoktur
Tevfik Fikret-Marangoz
16Marangoz • Sıra sende
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
17Hasbihal
Tembel tembel oturanınBu asırda ekmeği yok
Evet işşiz oturan çokFakat hepsi de tok değil
İşsiz duran pek çok değil
Tevfik Fikret-Hasbihal
18Hasbihal • Sıra sende
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
19Tilki ile Fare
Tilki ile Fare ikisi de sahnededir(videoda)
Fare kuklası söylenir:
Soğan ekelim mi Tilki kardeş.
Tilki kuklası söylenir:
Olur Fare kardeş. Ama soğanın yapraklarını sen al, kökünü de ben alayım.
Fare kuklası söylenir:
Tamam
Bir süre sonra soğan paylaşılır. Fare kuklası ayıkıp şok olur ve söylenir Tilki’ye:
E arkadaş! Beni aldattın. Siz hep mi böyle kurnaz olursunuz der.
KAYNAKÇA: PERTEV NAİLİ BORATAV -AZ GİTTİK UZ GİTTİK-İMGE KİTABEVİ
Hikâyenin devamı sende
Karakterlerin duygularını düşün. Hikâyeye kendi fikrinle yeni bir kapı aç.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
21Beberuhi ile Karagöz
(Sahne, ışığa Beberuhi ve Karagöz’ün gölgesi yansıtılarak hazırlanılmalıdır)
(Sahnede ve videoda) Türkü söyler Beberuhi
Vardım halebe bindim dolaba
Sonra Beberuhi konuşurBeberuhi: Bana adıyla sanıyla altıkulaç beberuhi derlerKaragöz: (video dışında seslenerek) Bu da kim be (sahneye ve videoya girer) Sen de kimsin be?Beberuhi: Vay sen beni tanımadın mı?Karagöz: Senin adın ne?Beberuhi: Bana adıyla sanıyla altıkulaç beberuhi derlerKaragöz: Ulan senin neren altıkulaç, beş buçuğun palavraBeberuhi: Sen kimsin?Karagöz: Benim adım KaragözBeberuhi: Merhaba Karagöz amca, nasılsın iyi misin, hoş musun, dolu musun boş musun, karga mısın kuş musunKaragöz: Bu aptal be!....(sahneden ve videodan çıkar)
Beberuhi de sahneden ve videodan çıkar (sahne ve video biter)
(Kısaltılmıştır.)
Kaynakça:Muhittin Sevilen-Milli Eğitim Basımevi – Karagöz-1986
Hikâyenin devamı sende
Karakterlerin duygularını düşün. Hikâyeye kendi fikrinle yeni bir kapı aç.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
23Tilki ile Suaygırı
Anlatıcı sahneye (videoya ) çıkar bastonunu üç kez yere vurur anlatır:
Tilki ile Suaygırı
Vaktiyle bir gün Tilki gezerken bataklığa rastgelmiş. Karşıdan karşıya geçmek istemiş. Bataklıkta yaşayan Suaygırına seslenmiş:
- Suaygırı kardeş! Sen bu bataklıkta yaşayan birisisin. Ben üstüne biniyim de beni karşıya geçir.
Suaygırı da tamam diyor alıyor Tilki’yi üstüne, bataklığın tam ortasına geldikleri zaman Suaygırı Tilki’yi bataklığa atıyor.
Tilki serzeniş etmeye başlıyor. Tilki bu ya hemen Suaygırına söylenir:
- Suaygırı kardeş! Beni bu bataklıktan çıkar sana bir yer gösterecem orda doya doya ot yiyeceksin.
Suaygırı da acıktığından Tilkiye inanır. Tilkiyle otların olduğu yere gider ve otları yemeye başlar. Bir süre sonra Suaygırı zehirlenerek bayılır.
Tilki de ‘Eğer dosdoğru iş yapsaydın, başına bunlar gelmezdi. Eğri büğrü iş yapanın sonu böyle olur’ diye Suaygırına seslenir.
Anlatıcı üç bastonu yere vurur sahneden(videodan) çıkar.
Hikâyenin devamı sende
Karakterlerin duygularını düşün. Hikâyeye kendi fikrinle yeni bir kapı aç.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
25Kendi küçük sahnen
Kullanılmış bir kutudan sahne, kâğıttan karakterler tasarla. Kesme ve yapıştırma için bir yetişkinden yardım al. Bir ışıkla gölgelerin nasıl değiştiğini keşfet.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
26Bu sayının hatırası
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
Paylaşmayı seçmediğin cevaplar bu tarayıcıda kalır.
27Yeni hayallerde buluşalım
Her hikâye senin
hayalinle büyür.
SANAT • ÇOCUK • AİLE
Sayı 7 • Her hakkı mahfuzdur.
2828 sayfa
Sayfaları oklarla veya telefonda sağa-sola kaydırarak çevirebilirsin.
